اطلاعاتی در باره بلوچستان و دیدنی های آن

16 03 2010

دختر محلی خاش؛ عکس از آنوبانینی

اطلاعات  در باره بلوچستان

شهرستان زاهدان به علت موقعیت ممتاز جغرافیایی و قرار گرفتن در سر شاهراه های پاکستان، هند و استان های خراسان، کرمان، بلوچستان و همچنین وجود فرودگاه و راه آهن ایران-پاکستان و داشتن مراکز آموزشی از قبیل دانشگاه، دانشسرای عالی، انستیتو تکنولوژی، مدرسه عالی بهداشت، دانشکده پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور مرکز استان بوده و شاید مهمترین شهر استان به حساب آید.

بیش تر مردم زاهدان از ایل بلوچ، مخصوصا طوایف «ریگی» و «نارویی» هستند، اما عده ای از مردم زابل، بیرجند، بم و کرمان نیز در این شهرستان به سر می برند. مردم این شهرستان آریایی نژاد هستند و به زبان فارسی با گویش های بلوچی و کرمانی سخن میگویند. قالی بافی، سوزن دوزی و حصیربافی، مهم ترین صنایع دستی این منطقه به شمار می آیند. قالی های این شهرستان که با طرح بلوچ و دارای نقش های مودخانی گلدار و گل میان هستند؛
بعد از خرما دومین محصول صادراتی
زاهدان به شمار می رود. گلیم و جاجیم نیز در این منطقه با طرح بلوچ بافته می شود. سوزن دوزی از صنایع رایج منطقه محسوب می شود که فرآورده های آن از قبیل دستمال سفره، آباژور و انواع پیراهن مورد مصرف مردم داخل و خارج از شهرستان قرار می گیرد.
پل محرابی (زرنج)، قلعه سام، مسجد شاه علی، زیارتگاه ملک سیاه، شهر باستانی زرنج، کاروانسرای رباط شورگز، منار سکوت (دخمه های زرتشتی)، پیشاوران، مسجد زرنج، مصلای زرنج، بیمارستان زرنج، قلعه فتح، قلعه گاوک، قلعه کوهک و تخته پل از جمله مکانهای دیدنی و تاریخی
شهرستان زاهدان به شمار می آیند. شهرستان زاهدان یکی از شهرهای جدید و تازه تاسیس استان است که قدمت آن به کمتر از 100 سال می رسد. محوطه اسلامی زاهدان کهنه در 27 کیلومتری جنوب شرقی زابل و در شمال حوزه زهک سیستان واقع شده است. بقایای  این شهر از پنج بخش مجزا به نامهای قلعه، ارگ اول، ارگ دوم، شارستان و ربض تشکیل گردیده. غیر از ربض  که فاقد حصار است، هر یک از دیگر بخش های این محوطه عظیم با حصاری قطور و برج های مستحکم خشتی محصور شده اند. زاهدان کهنه یکی از بزرگترین شهرهای ایران در سده های میانه اسلامی است که فقط وسعت مجموعه قلعه، ارگ و شارستان  محصور آن به حدود 325 هکتار می رسد.زاهدان کهنه یا شهر سیستان بنا بر تحقیق آنوبانینی در اوایل قرن پنجم هجری قمری و پس از آن که شهر زرنگ اعتبار سیاسی و نقش مرکزی خود را از دست داد بنیاد نهاده شد و تا زمان حمله تیمور گورکانی در سال 785 ه.ق. بدون وقفه دارالحکومه سیستان بوده است. نام اصلی این محوطه باستانی، شهر سیستان بوده و زاهدان نامی است که بعد از حمله تیمور لنگ به این شهر تاریخی داده شده است. هنگامی که تیمور شهر سیستان را که دارالحکومه بوده است تصرف کرد، مطابق عادت خویش هنرمندان، دانشمندان، صنعتگران، عرفا و زهاد را از دیگر مردم جدا کرده و آنها را به جان امان داد، مشروط بر آنکه آنها نیز به زادگاه او در سمرقند رفته، باقی عمر خویش را صرف خدمت به آبادانی آن ناحیه بکنند. در این بین چهل و چهار تن از عرفا و زهاد بزرگوار سیستان، از این بخشش مشروط تیمور استقبال نکردند و مردن در زادگاه خویش را به رفتن در سرزمین دشمن ترجیح دادند. تیمور که این جسارت و سرسختی را دید بر آشفت و دستور داد همه آن چهل و چهار تن را از دم تیغ گذرانده و در یک گور دسته جمعی  دفن کنند. از آن پس تاکنون  مردم سیستان به پاس احترامی که برای آن چهل و چهار پیر قایل بودند نام این شهر را که مدفن آن بزرگواران بود، زاهدان گذاشته اند.
شهر سیستان (زاهدان قدیمی) در حمله وحشیانه تیمور لنگ درسال 785 ه.ق تخریب شد. (تیمور در یکی از سبعانه ترین کشتارهای تاریخ بشریت دو هزار نفر از مردم این شهر را زنده زنده درون جرز دیوار گذارده و دیوار را اندود)  و سپس با حمله شاهرخ تیموری در سال 811 هجری قمری که با خرابی سده های سیستان همراه بود، به تباهی کشیده شد و از آن پس برای همیشه در بستر تاریخ خفته ماند.

منابع:
anobanini
issta (dot) ir
Shahr-i-sokhta (dot) ir

    ایرانشهر

ایرانشهر یکی از شهرهای قدیمی ایران است که قبلا «فهره» یا «فهرج» نامیده می شده و در اوستا به نام «پهله» یا «پهره» نام برده شده است. شهرستان ایرانشهر در قسمت مرکزی بلوچستان در فاصله 365 کیلومتری زاهدان واقع شده. صنعت سوزن دوزی و سکه دوزی که خاص استان سیستان و بلوچستان است در این منطقه نیز بسیار رایج است.
قالیبافی، گلدوزی، سوزندوزی، پولکدوزی، آیینهدوزی، سکهدوزی، بلوردوزی، دکمهدوزی، قالیچه، چادربافی، جواهرسازی، سنج‏سازی و خامهدوزی نیز از جمله دیگر صنایع دستی مردم این شهرستان محسوب می شود. مردم این منطقه مسلمان و سنی مذهبند و به زبان های فارسی و بلوچی سخن می گویند. قلعه رندان، قلعه بمپور،
قلعه قدیمی ایرانشهر، قلعه سرباز، ناحیه بمپور و روستای چانف مکان های دیدنی و تاریخی ایرانشهر را تشکیل می دهند.

    ایرانشهر  ایرانشهر به دلیل داشتن زمین های حاصلخیز و وجود رودخانه های همچون بمپور و سرباز، دارای محصولات کشاورزی گوناگونی است و با وجود وضعیت نامساعد جغرافیایی، کشاورزی فعالیت غالب تولیدی در کل شهرستان به حساب می آید. بادهای شدید و باران های سیل آسا (که سبب فرسایش خاک می شود) و سنگ های غیر قابل نفوذ کوه های منطقه، کار کشاورزان را بسیار مشکل می کند. با وجود تمام مشکلات کشاورزی، وجود محصولات متنوعی چون گندم، جو، کنجد، توتون، تنباکو، تره بار، گیاهان علوفه ای، بنشن، مرکبات، خرما، انار، انجیر، انگور، و توت که از محصولات این شهرستان هستند، نشان از سخت کوشی و اراده مردم و غلبه بر طبیعت خشن منطقه دارد. در این منطقه دامداری در کنار کشاورزی جریان داشته و به صورت ییلاق و قشلاق کردن انجام می شود. واحدهای دامداری بزرگ، در مرکز شهرستان تأسیس شده که فرآورده های آن نیازهای لبنی اهالی را تأمین می نماید. ایرانشهر از شمال به زاهدان، از غرب به بم و جیرفت، از خاور به سراوان و از جنوب به چابهار محدود شده و در منتهی الیه قسمت شرقی با کشور پاکستان هم مرز است. شهرستان ایرانشهر در 333 کیلومتری جنوب غربی زاهدان و در مسیر راه زاهدان–چابهار در ارتفاع 571 متری از سطح دریا قرار دارد. رود بمپور از 4 کیلومتری جنوب شهر گذشته و پس از 130 کیلومتر به هامون جازموریان می ریزد

ایرانشهر

    ایرانشهر

. آب و هوای این شهرستان گرم و خشک بوده و در سرشماری سال 1375 این شهرستان حدود سیصد هزار نفر جمعیت داشته است.ایرانشهر در زمان حمله اسکندر، منطقه ای آباد و سرسبز بود و مورخین ایرانی نوشته اند که اگر آب و علف و خرمای پهرگ به قشون اسکندر نمی رسید، هیچ کس زنده نمی ماند.

منابع:anobaniniissta (dot) ir

قلعه ایرانشهر یا قلعه ناصری

بنا بر نوشته متون و مورخین معاصر، در عهد قاجاریه شخصی بنام ناصرالدوله فرمانفرما که در سال 1285 هجری شمسی حاکم وقت ایالات کرمان و بلوچستان بود؛ پیشنهاد ساخت یک دژ نظامی عظیم را در فهرج یا پهره، به ناصرالدین شاه قاجار می دهد. فهرج یا پهره نام قدیم ایرانشهر است که در سال 1308 هجری شمسی با تصرف این شهر توسط قوای رضاخان پهلوی به نام ایرانشهر تغییر نام می یابد. ناصرالدین شاه با ساخت این قلعه نظامی در فهرج موافقت می نماید و بدین ترتیب کار ساخت قلعه در سال 1264 هجری شمسی به دست یکی از معماران توانا و مشهور کرمان بنام «استاد حسین معمار باشی کرمانی» آغاز و پس از مدت هفت سال به اتمام می رسد. از آن پس این قلعه بنام قلعه ناصری یا ناصریه مشهور می گردد و مقّر حکمرانی بلوچستان که تا آن سال قلعه کهن و عظیم بمپور بود به قلعه ناصری تغییر می یابد.

قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ عکس از آنوبانینی
دروازه اصلی قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ ایرانشهر
این قلعه با ضعف دولت قاجار در اواخر عصر قاجار و اوایل عصر پهلوی به تصرف حاکم مقتدر وقت بلوچستان بنام «دوست محمد خان بازکزایی» در می آید و بنام قلعه دوست محمد خان معروف می گردد. با به قدرت رسیدن رضاخان و استقرار و قدرت گرفتن حکومت مرکزی، قشون دولتی رضاخان پهلوی به فرماندهی «تیمسار امان الله جهانبانی» بلوچستان و این قلعه را متصرف شده و از آن پس این قلعه به نام قلعه ایرانشهر شهرت می یابد.

قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ عکس از آنوبانینی
قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ ایرانشهر
در عصر پهلوی دوم (محمدرضا شاه پهلوی) از این قلعه بنام پادگان ژاندارمری وقت و زمانی به عنوان مدرسه استفاده می شده است. در اوایل انقلاب با متروک ماندن این قلعه عظیم و زیبا، بتدریج تبدیل به قلعه ای متروک و نیمه ویرانه می شود که متاسفانه در سال 1361 هجری شمسی حدود 98 درصد معماری های فضای داخل با بولدوزر مورد تخریب و تسطیح قرار می گرد و تنها سردر و حصار آن باقی می ماند. این قلعه در زمان ساخت، حداقل دارای هفت حیاط بزرگ و شامل مجموعه های اصطبل، شاه نشین، سرباز خانه، اسلحه خانه، حمام و… بوده است.
مصالح اصل این قلعه از خشت و گل و آجر است و حصار آن مجموعا دارای 9 برج دیدبانی می باشد که قطر دیوارهای حصار آن در روی سطح زمین به 5/4 متر و ارتفاع آن به حدود 7 متر می رسد. این بنا مجموعا دارای مساحتی بالغ بر 36000 متر مربع می باشد.

قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ عکس از آنوبانینی
قلعه ناصری یا قلعه ایرانشهر؛ ایرانشهر
با توجه به متون به جای مانده، قلعه ایرانشهر دارای بیش از 150 اتاق شامل مال بند، حوضخانه، انبار، اصطبل، حمام، سربازخانه، حاکم نشین و… بوده است. هر چند که معماری داخلی قلعه تخریب شده، ولی می توان به آجرنمای تزئینی سردر ورودی و برج های آجرکاری شده دو طرف اشاره نمود که دارای انواع طرح های رجچینی، دندان موشی، هندسی، لوزی، چلیپایی و… است. این نوع تزئین یادآور سبک معماری بکار رفته در برج های ارگ بم در استان کرمان توسط هنرمندان آن خطه است.

خاشلباسهای محلی خاشخاشقلعه حیدر آباد - خاشقلعه حیدر آباد - خاشقلعه حیدر آباد - خاش قلعه حیدر آباد - خاش

خاش امروزی در نزدیکی شهر قدیمی خاش قرار دارد که تاریخ پیدایش آن به پیش از حکومت نادرشاه افشار می رسد. خاش به دلیل استقرار درحوزه های مرتفع نسبت به شهرهای مجاور از آب و هوای بهتری برخوردار است، به همین دلیل همواره مورد توجه بوده است. مهم ترین دلیل توجه به این منطقه در آن دوران که نهایتا به تبدیل آن به یک شهر منجر شد، ایجاد قلاع نظامی جهت مبارزه با راهزنان منطقه بوده است. پس از قتل نادر، هیاتی انگلیسی مسئول ساخت ابنیه ای در منطقه شدند و این ناحیه به آرامی چهره یک شهر را پیدا کرد.

دختر محلی خاش

صنعت سوزن دوزی خاص این منطقه بوده و به عنوان مهم ترین صنعت دستی منطقه به شمار می رود. اقتصاد شهرستان خاش بر دامداری و کشاورزی استوار بوده، روغن، پشم و کرک از صادرات این منطقه به شمار می رود.

صنایع دستی خاش؛ عکس از آنوبانینی
صنایع دستی خاش

شاید جالب ترین چیزی که در این شهر توجه شما را به خود جلب خواهد کرد؛ وضعیت پوشش مردم، به خصوص زنان است. تنوع  و زیبایی خیره کننده ای در پوشش زنان این منطقه و به خصوص این شهر وجود دارد. شاید در تمام شهر دو نفر را نیابید که لباسهای همشکل و همرنگ پوشیده باشند. آنقدر پارچه های رنگی زیبا، همراه با پولک و سکه و سوزن دوزی می بینید که تا مدتها تصاویر آن بر ذهن شما باقی خواهد ماند.

منابع:
anobanini
issta (dot) ir

شتر های بیابانی - چابهار منطقه آزاد چابهار- چابهار  ساحل اقیانوسی - چابهار  ساحل  چابهار

شهر و بندر زیبای چابهار در جنوب شرق کشور و در حاشیه ی دریای عمان دارای بهترین کرانه اقیانوسی و معتدل ترین و بهترین آب و هوا در سواحل جنوب کشور است. این بندر تنها بندر اقیانوسی کشور (اقیانوس هند) است و همین امر سواحل صخره ای بوجود آورده است که امواج پس از برخورد با آنها گاه تا پنج متر اوج می گیرند و در این سواحل است که انواع خرچنگها و لاک پشتها را می توان مشاهده کرد که همبازی موج و اقیانوسند.
گِل افشانها، سواحل صخرهای و زیبا، مساجد زیبای محلی، بافت سنتی و زندگی دیدنی بلوچها با کپرهای خود،جنگل های حرا، تالاب لیپار،تمساح  منحصر به فرد پوزه کوتاه، درخت انجیر معابد و آثار فراوان تاریخی به نظر آنوبانینی از جمله جاذبه های توریستی این بندر زیبا هستند.

گل افشان های چابهار؛ عکس از آنوبانینی
گل افشان های چابهار

با توجه به محسوس نبودن فصول پاییز و زمستان و باقی ماندن سبزی درختان در این منطقه، فصول چهارگانه به فصل بهار شبیه و منطقه به چهاربهار معروف گردیده و نام چهاربهار رفتهرفته به صورت چابهار تغییر شکل پیدا کرده است. این بندر از لحاظ عرض جغرافیایی هم عرض بندر میامی آمریکا و دارای شرایط آب و هوایی کاملا مشابه بندر میامی است. متوسط دما 23 درجه و میانگین آن بین 34 و 10.5 درجه متغیر است.چابهار جنوبی ترین شهر استان سیستان و بلوچستان است که در فاصله 761 کیلومتری زاهدان قرار دارد. این شهر در زمانهای قدیم «بندر تیس» نام داشته و یکی از مراکز مهم تجاری کرانه های دریای عمان به شمار میآمده است. آثار باقی مانده ی بندر تیس، در حال حاضر در 9 کیلومتری چابهار امروزی بر جای است.
اقتصاد
شهرستان چابهار بر کشاورزی، ماهیگیری، دامداری و صنایع دستی استوار شده است. در این منطقه، هم اکنون به دلیل دسترسی به آبهای جنوبی ایران و موقعیت خاص منطقه، بازرگانی مهمترین فعالیت اقتصادی رایج شده است. مرکبات، زیتون، موز، انبه، خرما، نیشکر، صنایع دستی، ماهی و کالای خارجی از صادرات این منطقه به شمار می رود. چابهار مهم ترین بندر بازرگانی کرانه بلوچستان محسوب می شود و به واسطه مرکزیت داشتن و نظر به اینکه چابهار یک منطقه آزاد تجاری و صنعتی است؛ محل ورود اجناس خارجی از نقاط مختلف است. امام زاده غلام رسولی، مقبره شیخ شمیل، روستای تیس به همراه سواحل زیبا، مهمترین دیدنی های شهرستان چابهار را تشکیل می دهند.

ساحل چابهار؛ عکس از آنوبانینی
ساحل چابهار

یکی از مشکلاتی که در بازدید از نقاط دیدنی این شهرستان برای گردشگران وجود دارد؛ دور بودن نقاط دیدنی از یکدیگر است. کوه گِل افشان در فاصله حدود 100 کیلومتری غرب؛ جنگل های حرا در شرقی ترین نقطه شهرستان در خلیج گواتر و رودخانه سرباز (با تمساح مشهور پوزه کوتاهش) در شمال شهرستان و فاصله ای نسبتا دور قرار دارد. به همین دلیل ممکن است گردشگران در مدتی کوتاه موفق به دیدن همه آنها نشوند. ولی آنوبانینی پیشنهاد می کند، در صورتی که امکان دیدن همه آثار را ندارید بهتر است حتما دست کم به سراغ کوه گِل افشان بروید.

منابع:

anobaniniissta (dot) ir

   گل افشان - (بندر تنگ) چابهار

   گل افشان - (بندر تنگ) چابهار

   گل افشان - (بندر تنگ) چابهار

   گل افشان - (بندر تنگ) چابهار

      گل افشان - (بندر تنگ) چابهار

 منطقه آزاد چابهار- چابهار

 منطقه آزاد چابهار

ساحل چابهار

ساحل اقیانوسی - چابهار

ساحل اقیانوسی - چابهار

خجسته بر و بوم زابل که شیر
همی پروراند گوان دلیر (شاهنامه
فردوسی)
شهرستان زابل؛ دارای گذشته تاریخی بسیار دوری بوده و در ادوار مختلف تاریخ ایران، مورد تاخت و تاز اقوام مختلف و محل عبور حکام و فرماندهان وقت بوده است. نام سیستان یادآور پهلوانان و قهرمانان شاهنامه ای از قبیل رستم، سهراب، فریدون و زال بوده و مهد داستان های ملی و رزمگاه پهلوانان و رادمردان ایران زمین بوده است.زابل امروزی در گذشته، مجموعه زمین هایی بود با تپه هایی از ماسه های روان و رسوبات دریایی که قسمتی از آن نیز در مسیر رودخانه قرار داشت؛ که بنا بر تحقیق آنوبانینی با کم شدن آب رودخانه بر وسعت خشکی های اطراف آن افزوده شد و با اتصال این منطقه به روستای حسن آباد، آبادی بزرگی تشکیل شد که بعدها با تأسیس پادگان نظامی بر اهمیت آن در منطقه افزوده گردید. رود هیرمند که تنها جریان دائمی آب منطقه سیستان است نیز در شهرستان زابل قرار دارد.

به مرگ تهمتن از جور زالِ چرخ، در

زابل
چو رود هیرمند اشک از رخ رودابه می ریزد (فرخی یزدی)

از صنایع دستی

زابل می توان به قالی، قالیچه، گلیم پشمی و حصیر بافی اشاره کرد که از اقلام صادراتی شهرستان نیز به حساب می آید. قالی بافی در روستاها و بین عشایر منطقه نیز رواج دارد و از اهمیت فوق العادهای برخوردار است. از نکات قابل توجه زابل آن است که رضا خان تعداد کثیری از مردم این شهر را به گرگان کوچ داده است؛ این افراد باگذشت سالیان دراز، هنوز گویش و فرهنگ خود را حفظ نموده اند و با آنکه بسیاری از آنان هرگز حتی سیستان را ندیده اند خود را زابلی می دانند و سعی می کنند آداب و رسوم خود را به بهترین شکل حفظ کنند.
قلعه بیبی دوست، قلعه تپه، قلعه ترقون، قلعه تیمور، قلعه چپو، قلعه حوضدار، قلعه رستم، قلعه سام، قلعه سه کوهه، بقایای شهر زاهدان کهنه، درختان باستانی سرو، میل قاسم آباد، تپه دهانه غلامان، آتشکده کرکوی، برج لار،
شهر سوخته و کوه خواجه از جمله آثار باستانی و دیدنی شهرستان زابل به شمار می آیند.

منابع:

anobanini
issta (dot) ir
دیوان اشعار، فرخی یزدی

Advertisements

کارها

Information

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s




%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: