سوزن دوزی، هویت و شناسنامه فرهنگی قوم بلوچ

28 06 2014

balouch-susanسوزن دوزی، هویت و شناسنامه فرهنگی قوم بلوچ
سوزن دوزی، هویت و شناسنامه فرهنگی قوم بلوچهنر زیبا و تاریخی سوزن دوزی زنان بلوچ، بیانگر هویت و شناسنامه فرهنگی قوم بلوچ در سرزمین افسانه ای و مهد دلیران، سیستان و بلوچستان ایران است.قدمت این هنر و رواج آن در تمامی مناطق بلوچستان به حدی است که از آن به منزله هویت، موجودیت و شناسنامه فرهنگی این قوم یاد می شود.
سوزن دوزی به عنوان یکی از هنرهای دستی زنان بلوچستان، با ظرافت و هنر دستان هنرمند زن بلوچ و پشتکار مداوم آنان خلق می شود.
قدمت این هنر و رواج آن در تمامی مناطق بلوچستان به حدی است که از آن به منزله هویت، موجودیت و شناسنامه فرهنگی این قوم یاد می شود.
balouch-zarkhatunˈزرخاتون عظیمیˈ یک هنرمند زن بلوچ در خاش به عنوان نخستین بانوی بلوچ سیستان و بلوچستان که مفتخر به دریافت مهر اصالت هنر سوزن دوزی از سازمان یونسکو شده است، گفت: سوزن دوزی در منطقه بلوچستان که یادگار پیوند فرهنگ ایرانی با گذشته تاریخی و افسانه ای خود است همواره با ظرافت و توانایی خارق العاده سرپنجه زنان بلوچ توسعه یافته و همچنان رواج دارد.

وی اظهارداشت: سوزن دوزی صنعتی برخوردار از ظرافت دوخت و تنوع رنگ است که بیانگر ذوق، سلیقه، سنت و هنر منطقه است و همانند دیگر هنرهای سیستان و بلوچستان رواج دیرینه در این منطقه داشته بطوری که نمونه هایی از آن به صدر اسلام، دوران مغول و بویژه تیموری و صفوی بر می گردد.

وی بیان کرد: سوزن دوزی بازتاب ذوق، خلاقیت ذهنی و توان جسمی زنان بلوچ است و قدمتی به بلندای تاریخ بلوچستان دارد که از این رو به آن “بلوچی دوزی” هم می گویند.

مریم کریمی دیگر بانوی هنرمند خاشی که آثار ارزشمند وی دارای مهر اصالت سوزن دوزی در طرحهای مختلف، سکه دوزی و آئینه دوزی است و آثارش به تمام نقاط کشور و حتی خارج از ایران هم راه یافته گفت: ریشه های حیات این هنر را می توان در لایه های زیرین تاریخ بلوچستان یافت، بی هیچ واسطه هرکجا که ردی از بلوچ یافت شود سوزن دوزی نیز عظمت خویش را به رخ می کشاند.

وی افزود: بیشتر زنان و دختران بلوچ به موازات آموزش اصول زندگی، سوزن دوزی را نیز فرا می گیرند و با نقوشی هندسی، انواع گل و طبیعت خیال انگیزی را به نمایش می گذارند.

وی تصریح کرد: هنرمندان این رشته با ظرافت دست و حرکت سوزن نقش و نگاره های دل انگیزی بر لایه سطحی پارچه می آفرینند و ذوق و روح پرمایه خود را با حرکت سوزن و نخ بر پارچه حک می کنند.

بانوی هنرمند سوزن دوز خاش اظهارداشت: مهمترین موضوع در قلمرو این هنر فقدان استفاده از تجهیزات مکانیکی و چرخهای خیاطی است زیرا همه چیز با دست پدید می آید.

کریمی گفت: سوزن دوزی را می توان محصول کار و تلاش سخت زنانه و بازتاب خاطرات تلخ و شیرین آنان در طول تاریخ برشمرد که خود آمیزه ای ذهنی از آهنگ حرکت دست های زن بلوچ است که منجر به پدید آمدن آثاری جاندار و جاودانه از تار و پودی سرد و بی روح می شود.

فرماندار شهرستان خاش نیز گفت: لباس محلی بلوچی که در سراسر سیستان و بلوچستان از آن استفاده می شود تنها یک پوشش نیست، بلکه پشتوانه فرهنگی یکی از اصیل ترین اقوام ایرانی محسوب می شود.

محمداکبر چاکرزهی افزود: لباس بلوچی، لباسی است که در یک منطقه بزرگ جغرافیایی از قدیم مورد استفاده مردم بوده است، مناطقی چون ناحیه سیستان و بلوچستان ایران، بخش هایی از خراسان (بخصوص جنوب آن)، بخش هایی از استان کرمان و هرمزگان و کشورهایی چون پاکستان، هندوستان و افغانستان از جمله نواحی ای است که مردمان آنها به دلیل برخی تشابهات فرهنگی و ریشه های مشترک قومی ملبس به این لباس و این نوع پوشش هستند.

وی اظهار داشت: نبود صنعتگران و تعاونی های فعال در این زمینه مشکل عمده صادرات گسترده و تولید انبوه این محصول فرهنگی درمنطقه است.

فرماندار خاش بیان کرد: افرادی نیز که اقدام به دوخت و تولید این محصول می کنند، به دلیل نداشتن سواد تجاری از یک سو و مشکلات مالی از سوی دیگر، توان معرفی و صدور کالای خود را به صورت عمده به دیگر کشورها ندارند.

چاکرزهی افزود: درهمین راستا دولت می تواند با حمایت از این بخش و از طریق فرستادن صنعتگران به نمایشگاه های خارج از کشور به معرفی این محصول کمک کند.

وی گفت: این صنعت بسیار مهم و با ارزش از ظرفیت بالا در زمینه اشتغالزایی و رونق اقتصادی برخوردار است.

اکنون در بیشتر مناطق سیستان و بلوچستان از جمله اسپکه، هریدک، بمپور، مته سنگ، چانف، مهنت شهرستان نیکشهر، ایرندگان، مارندگان، اسماعیل آباد خاش، گشت، سوران، جالق، ناهوک و کله گان سراوان و همچنین زاهدان هنر سوزن دوزی زنان بلوچ خودنمایی می کند.

از مشهورترین و مرغوبترین نمونه های سوزن دوزی تولیدات مناطق قاسم آباد و نکوچ ایرانشهر و چانف در شهرستان نیکشهر است.

سوزن دوزی، نخ دوزی یا گلدوزی یکی از روشهای دیرینه آرایش و تزیین جامه زنان بلوچ است بگونه ای که هیچ جامه زنانه ای یافت نمی شود که سوزن دوزی بر روی آن نقش نبسته باشد.

مواد اولیه سوزن دوزی “نخ و پارچه” است. سوزن دوزها بر حسب امکانات و سلیقه از نخ دمسه، نخهای رنگین ابریشم و امروزه کاموا استفاده می کنند.

پارچه هایی که در سوزن دوزی بلوچ مورد استفاده قرار می گیرد باید دو ویژگی عمده برای سهولت دوخت داشته باشد، نخست این که دارای تار و پودی مشخص و دوم اینکه این تاروپود مشخص باید راست باشد.

ابزار کار سوزن دوزی شامل سوزن که به زبان محلی ˈسوچه یا سوچنˈ گفته می شود، قیچی یا مقراض، انگشتانه یا شستی است.

نحوه دوخت آن به این شکل است که در ابتدا سوزن دوز از پارچه، قطعه ای دلخواه را جدا کرده و طرح مورد نظر را بر روی آن منتقل می کند.

اکنون نوبت سوزن دوز است که با روش دوردوزی، خطوط محیطی طرح را دوخته و آن را از بقیه پارچه مجزا می کند.

لباس زنان بلوچ از شش قطعه سوزن دوزی شده شامل “پیش سینه، جی یا زی گوپتان، پایین دامن، زینت بخش سرآستین پیراهن و زینت بخش سرپاچه های شلوار” تشکیل شده است.

نقش و نگارهای سوزن دوزی نسل به نسل توسط مادران به دختران انتقال یافته و امروزه به یکی از مهمترین ابزارهای فرهنگی معرفی زنان بلوچ مبدل شده است.

اکنون بر مسوولان فرهنگی و هنری است تاهنر سوزن دوزی که از اصالت و قدمت دیرینه ای برخوردار است و به مرور زمان دستخوش تغییر و تحول شده نیازمند نگاه ویژه مسوولان دستگاههای دست اندرکار و همچنین همت و تلاش زنان هنرمند بلوچ برای انتقال این هنر دیرینه به نسل های آینده است.

هنرمندان سوزن دوز می گویند: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان باید با توجه به جایگاه این صنعت در اقتصاد منطقه و قابلیتهای آن در توسعه این هنر به ویژه در مناطق روستایی همت گمارد و با تشویق روستاییان و فراهم آوردن امکانات لازم زمینه را برای رواج هرچه بیشتر آن فراهم آورد.
ایرنا

Advertisements

کارها

Information

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s




%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: